11 września 2026 roku na cmentarzu parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP w Oświęcimiu odbyła się uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko” grobu weteranki powstań śląskich Leopoldyny Staweckiej, zorganizowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
Liczne grono gości na uroczystości
W wydarzeniu udział wzięli: dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego Dariusz Gawęda, reprezentujący władze województwa małopolskiego, wicestarosta oświęcimski Teresa Jankowska, przewodniczący Rady Powiatu Oświęcimskiego Kazimierz Homa, sekretarz Powiatu Bocheńskiego Anna Wojakiewicz, wiceprezydent Oświęcimia Krzysztof Kania, wicewójt Gminy Oświęcim Rafał Zieliński, przedstawiciele Wojska Polskiego i Państwowej Straży Pożarnej, przedstawiciele Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, Muzeum Zamek w Oświęcimiu i Oświęcimskiego Centrum Kultury, dyrektorzy placówek oświatowych wraz z młodzieżą, przedstawicielki Zgromadzenia Sióstr Serafitek oraz proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Oświęcimiu ksiądz Edward Mazgaj.
Przemówienia i idea akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud”
Przemówienia okolicznościowe wygłosili wicestarosta powiatu oświęcimskiego Teresa Jankowska oraz wiceprezydent Miasta Oświęcim Krzysztof Kania. Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”, mającej na celu zewidencjonowanie jak największej liczby grobów, w których spoczywają powstańcy śląscy, dotąd niefigurujących w dostępnych ewidencjach prowadzonych przez instytucje samorządowe i państwowe.
Życiorys Leopoldyny Staweckiej przedstawiła siostra ze Zgromadzenia Sióstr Serafitek, s. Maksymiliana Gustyn, autorka biografii Leopoldyny Staweckiej. Aktu oznaczenia grobu znakiem „Tobie Polsko” dokonał naczelnik Jan Kwaśniewicz. Modlitwie w intencji zmarłej przewodniczył ksiądz Edward Mazgaj. Ceremonię zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Kim była Leopoldyna Stawecka
Leopoldyna Stawecka (1896–1933), w zakonie Maria Eligia, była jedną z najbardziej niezwykłych kobiet związanych z walką o niepodległość Polski. Urodzona w Bochni, już jako nastolatka zaangażowała się w działalność niepodległościową. Po wybuchu I wojny światowej, w męskim przebraniu, wstąpiła do formowanej I Brygady Legionów Polskich. Po odniesieniu rany służyła jako sanitariuszka i pielęgniarka, opiekując się rannymi legionistami.
W listopadzie 1918 roku zorganizowała kobiecy oddział, który ruszył na pomoc obrońcom Lwowa. Następnie wstąpiła do Ochotniczej Legii Kobiet, gdzie szybko awansowała i obejmowała kolejne stanowiska dowódcze. Walczyła między innymi w obronie Lwowa oraz podczas wojny polsko-bolszewickiej. Dowodziła oddziałami OLK we Lwowie, Wilnie i Warszawie, a za udział w walkach została awansowana do stopnia porucznika. Za swoją służbę i udział w walkach została uhonorowana między innymi odznaką „Orlęta” oraz innymi wyróżnieniami wojskowymi. W 1921 roku wzięła również udział w III powstaniu śląskim, które było jej ostatnim udziałem w walce zbrojnej.
Po odejściu z wojska Stawecka przeżywała kryzys związany z sytuacją odrodzonego państwa i poszukiwała nowej drogi życia. W 1924 roku wstąpiła do Zgromadzenia Córek Matki Bożej Bolesnej – serafitek, przyjmując imię zakonne Maria Eligia. Po złożeniu ślubów zakonnych pracowała jako wychowawczyni w domu dziecka w Oświęcimiu.
Jej życie, naznaczone służbą, walką o niepodległość, a następnie powołaniem zakonnym, zakończyło się przedwcześnie. Chora na gruźlicę, zmarła 7 stycznia 1933 roku w Białce Tatrzańskiej, mając zaledwie 36 lat. Jej pogrzeb w Oświęcimiu miał wyjątkowo uroczysty i patriotyczny charakter – uczestniczyli w nim przedstawiciele wojska, byłe legionistki oraz siostry serafitki.
Fot.: IPN Krzysztof Łojko