posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej w POLIN. Muzeum Auschwitz z rekordową frekwencją, uchwały ws. Jedwabnego i Treblinki oraz odznaczenie dla Ocalałej z Holokaustu Ady Willenberg.
Muzeum Auschwitz wraca do frekwencji sprzed pandemii. Rada Oświęcimska obradowała w Warszawie
43. posiedzenie w Muzeum POLIN
12 maja 2026 roku w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie odbyło się 43. posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej pod przewodnictwem prof. Dariusza Stoli. W obradach uczestniczył wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Marek Krawczyk, który odznaczył złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” członkinię Rady i Ocalałą z Holokaustu Adę Willenberg.
Członkowie Rady minutą ciszy uczcili pamięć Abrahama Foxmana, wieloletniego dyrektora Ligi Przeciw Zniesławianiu, który zmarł 10 maja. Foxman był zaangażowany w walkę z antysemityzmem i dialog chrześcijańsko-żydowski.
Frekwencja wróciła do poziomu sprzed pandemii
Dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau Piotr M.A. Cywiński przedstawił podsumowanie ostatnich sześciu miesięcy. Podkreślił, że frekwencja wróciła do poziomu sprzed pandemii. Skutecznie wdrożono obowiązek rezerwacji kart wstępu dla odwiedzających indywidualnych wyłącznie przez stronę visit.auschwitz.org, co pozwoliło wyeliminować nieuczciwe praktyki krakowskich firm pobierających wygórowane opłaty za ustawianie odwiedzających w kolejkach od wczesnych godzin porannych.
– Teraz udało się zatrzymać te nieuczciwe praktyki, a frekwencja w żaden sposób na tym nie ucierpiała – podkreślił dyrektor Cywiński.
950 milionów widzów, 200 tysięcy uczniów online i ekspozycja w Waszyngtonie
Przekaz z 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz dotarł na żywo do co najmniej 950 milionów osób nie uwzględniając transmisji internetowych. W jednym bezprecedensowym wydarzeniu około 200 tysięcy włoskich uczniów jednocześnie zwiedzało Miejsce Pamięci zdalnie.
Na 81. rocznicy wyzwolenia po raz pierwszy zaproszono aktora – Michał Żebrowski odczytał fragment obozowych zapisków Załmena Gradowskiego. Dyrektor zapowiedział kontynuację tej formy na przyszłych uroczystościach.
Podróżująca wystawa „Auschwitz. Nie tak dawno. Nie tak daleko” będzie od stycznia 2027 roku pokazywana przez ponad dwa lata w United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie.
Dziennik Alfreda Kantora i dokumenty z niemieckiej aukcji
Muzeum pozyskało oryginalny dziennik Alfreda Kantora – Ocalałego deportowanego z Theresienstadt, zawierający rysunki i zapiski powstałe zarówno w obozie, jak i po wojnie. Fundacja Auschwitz-Birkenau przejęła też dużą część kolekcji oryginalnych dokumentów wystawionych na sprzedaż w niemieckim domu aukcyjnym, dzięki współpracy z władzami landowymi.
Uchwały ws. Jedwabnego, Treblinki i ochrony Miejsc Zagłady
Rada przyjęła trzy ważne uchwały. W pierwszej wyraziła uznanie dla działań Międzynarodowej Rady Treblinki i wezwała do niezwłocznego usunięcia napisów dotyczących Jedwabnego i Radziłowa z kamieni upamiętniających społeczności zamordowane w Treblince.
W drugiej wezwała władze państwowe i samorządowe do zatrzymania prób fałszowania prawdy historycznej w otoczeniu Miejsca Pamięci w Jedwabnem oraz zapewnienia godnego przebiegu obchodów 85. rocznicy pogromu i bezpieczeństwa ich uczestników.
Trzecia uchwała apeluje o pełną i skuteczną ochronę Miejsc Zagłady – zarówno oznaczonych, jak i jeszcze nieoznaczonych – i wzywa władze RP do podjęcia zdecydowanych działań zapobiegających fałszowaniu pamięci. Rada podkreśliła konieczność ścisłej współpracy z przedstawicielami społeczności żydowskiej i romskiej oraz instytucjami zajmującymi się ochroną dziedzictwa.
Członkowie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej (obecna kadencja)
Dariusz Stola – przewodniczący
Historyk, profesor nauk humanistycznych, pracownik Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, członek Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 2014-2019 dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Od 2024 r. członek Academia Europaea. Członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej III kadencji.
Dani Dayan – zastępca przewodniczącego
Dani Dayan jest przewodniczącym Yad Vashem, Światowego Centrum Pamięci o Holokauście. Przed objęciem stanowiska w Yad Vashem pełnił funkcję konsula generalnego Izraela w Nowym Jorku. Dayan jest wolontariuszem i szefem rady doradczej Nefesh B’Nefesh, a do czasu objęcia stanowiska w Nowym Jorku był członkiem Rady Yad Vashem.
Piotr Wiślicki – zastępca przewodniczącego
Przedsiębiorca, żydowski działacz społeczny i filantrop. Od 2001 roku członek Gminy Wyznaniowo Żydowskiej w Warszawie. Od 2009 r. wiceprzewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, a od 2011 r. jego Przewodniczący. Członek Prezydium Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego.
Marek Zając – sekretarz Rady
Dziennikarz i publicysta. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, specjalizujący się w tematyce społecznej i religijnej. Przewodniczący Rady Fundacji Auschwitz Birkenau.
Colette Avital
Izraelska dyplomatka i polityk pochodzenia rumuńskiego, ocalała z Holokaustu. Była posłanką do Knessetu z ramienia Izraelskiej Partii Pracy i Jednego Izraela (1999-2009) oraz m.in. konsulem generalnym Izraela w Nowym Jorku. Kierowała Centrum Organizacji Ocalałych z Holokaustu (Centre of Organizations of Holocaust Survivors) w Izraelu.
Michael Berenbaum
Dyrektor Instytutu Sigi Ziering, profesor Studiów Żydowskich na Amerykańskim Uniwersytecie Żydowskim (American Jewish University), wykładowca Przywództwa Społeczności Żydowskiej (Jewish Community Leadership). Był także redaktorem wykonawczym drugiego wydania Encyclopaedia Judaica. Był dyrektorem projektu nadzorującym tworzenie Muzeum Holokaustu w Stanach Zjednoczonych (United States Holocaust Memorial Museum). Następnie pełnił funkcję prezesa i dyrektora generalnego Fundacji Historii Wizualnej Ocalałych z Shoah (Survivors of the Shoah Visual History Foundation).
Sara Bloomfield
Od 1999 r. jest dyrektorem United States Holocaust Memorial Museum (Muzeum Holokaustu w Stanach Zjednoczonych). Współzałożycielka National Institute for Holocaust Education (Narodowego Instytutu Holokaustu) oraz Center for Advanced Holocaust Studies (Centrum Zaawansowanych Studiów nad Holokaustem). Członek MRO (2006-2012).
Piotr Cywiński
Dyrektor Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau od 2006 r. Doktor nauk humanistycznych, historyk mediewista. Absolwent Uniwersytetu Marka Blocha w Strasburgu, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Od 2006 r. dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. W latach 1996-2000 wiceprezes warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, w latach 2000-2010 jego prezes, a od 1996 r. członek jego zarządu. Wiceprzewodniczący Rady Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście (2005-2014). Autor wielu publikacji na temat Holokaustu. Członek MRO i jej sekretarz (2000-2006).
dr Havi Dreyfus
Pracownik Centrum Badawczego Kultury i Historii Polskich Żydów na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie oraz doradca ds historycznych przy tworzeniu programów edukacyjnych w Międzynarodowej Szkole Nauczania o Holokauście w Instytucie Yad Vashem.
Jan Erik Dubbelman
Emerytowany pracownik Anne Frank House/Stichting w Holandii. Od 1982 zainicjował i nadzorował ponad 5 000 programów i prezentacji w 85 krajach na całym świecie.
Andras Heisler
Prezes Federacji Gmin Żydowskich (Federation of Jewish Communities) na Węgrzech. Wiceprezes Światowego Kongresu Żydów (World Jewish Congress).
Christoph Heubner
Ukończył studia na wydziale germanistyki, historii i polityki w Marburgu i Kassel. Literat i poeta, wieloletni współpracownik Aktu Znaku Pokuty Służby dla Pokoju i współzałożyciel Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży, wiceprezydent Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego.
Artur Hofman
Urodzony w 1959 r. Polski działacz społeczności żydowskiej w Polsce, przewodniczący Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce od 2006 r., redaktor naczelny miesięcznika „Słowo Żydowskie”, przedstawiciel mniejszości żydowskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych; wiceprzewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, członek Rady Muzeum Getta Warszawskiego, członek Zarządu Europejskiego Stowarzyszenia Żydów.
Tomáš Kraus
Dyrektor Instytutu Inicjatywy Terezińskiej. Współzałożyciel European Shoah Legacy Institute. Jedna z czołowych postaci Federacji Gmin Żydowskich w Czechach.
Stanisław Krajewski
Profesor w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Jako publicysta i działacz polskiej społeczności żydowskiej od lat jest zaangażowany w dialog chrześcijańsko-żydowski i polsko-żydowski. Współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów.
W latach 1991-2006 r. członek Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej; a w latach 2008-21 członek Rady Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Autor licznych artykułów oraz książek na temat judaizmu, historii Żydów, filozofii religii i dialogu chrześcijańsko-żydowskiego.
Roman Kwiatkowski
Współzałożyciel i przewodniczący Stowarzyszenia Romów w Polsce. Autor publikacji kulturalnych i popularnonaukowych, twórca pisma „Dialog — Pheniben”, członek jego kolegium redakcyjnego. Jest organizatorem corocznych obchodów upamiętniających likwidację obozu romskiego, tzw. Zigeunerlager w KL Auschwitz-Birkenau.
Ronald Lauder
Przewodniczący Światowego Kongresu Żydów. Założyciel Fundacji Laudera. Od kilku dekad wspiera Miejsce Pamięci Auschwitz-Birkenau. Dzięki jego wsparciu możliwe było stworzenie w Miejscu Pamięci profesjonalnych pracowni konserwatorskich. przewodniczący zarządu Auschwitz-Birkenau Memorial Foundation.
Hannah Lessing
Sekretarz Narodowego Funduszu Republiki Austrii dla Ofiar Narodowego Socjalizmu. Od maja 2001 r. zarządza Funduszem Rozliczenia Ogólnego dla Ofiar Narodowego Socjalizmu, a od 2010 r. Funduszem na rzecz Odnowy Cmentarzy Żydowskich w Austrii. Uczestniczyła w negocjacjach dotyczących kwestii odszkodowań w ramach Wspólnego Oświadczenia podpisanego w Waszyngtonie w styczniu 2001 roku.
Romani Rose
Romski aktywista, przewodniczący Centralnej Rady Niemieckich Sinti i Romów w Niemczech. Trzynastu członków jego rodziny zostało zamordowanych w niemieckich obozach koncentracyjnych. Wraz z przewodniczącymi mniejszości narodowych w Niemczech, Rose stoi na czele Rady Mniejszości, która została założona we wrześniu 2004 roku.
Kardynał Grzegorz Ryś
Grzegorz Ryś urodził się w 1964 r. Jest arcybiskupem metropolitą łódzkim. Doktor habilitowany nauk humanistycznych w dziedzinie historii Kościoła, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej w latach 2007–2011. Jest członkiem zespołu redakcyjnego “Tygodnika Powszechnego”. Metropolita łódzki od września 2017.
Rabin Michael Schudrich
Urodził się w Nowym Jorku w żydowskiej rodzinie pochodzącej z Polski. Rodzice jego matki, Doris Goldfarb, pochodzili z Baligrodu. Jego ojciec, David, był rabinem. Studiował religioznawstwo w State University of New York w Stony Brooks, a następnie historię na Columbia University. W 1982 r. otrzymał konserwatywną smichę w Jewish Theological Seminary of America. W latach 1981-1989 był rabinem w Tokio w Japonii. Po powrocie z Japonii zaczął pracować dla Fundacji Laudera. W 1990 r. został jej wysłannikiem w Polsce. W 2000 r. został głównym rabinem Warszawy i Łodzi. 8 grudnia 2004 r. został mianowany Naczelnym Rabinem Polski. Schudrich jest członkiem Rabbinical Council of America, Conference of European Rabbis oraz Rabinatu Rzeczypospolitej Polskiej. Od 2005 r. otrzymał polskie obywatelstwo. Rabin Schudrich jest jedną z ważniejszych postaci w społecznym i kulturowym życiu polskich Żydów. Angażuje się w dialog polsko-żydowski i chrześcijańsko-żydowski.
Timothy Snyder
Timothy David Snyder urodził się 18 sierpnia 1969 roku. Jest amerykańskim historykiem, specjalizującym się w historii Europy Środkowej i Wschodniej, Związku Radzieckiego oraz Holokaustu. Jest profesorem historii im. Richarda C. Levina na Uniwersytecie Yale oraz stałym członkiem Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu. Napisał kilka książek, w tym Skrwawione ziemie: Europa między Hitlerem a Stalinem, O tyranii: Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku, Droga do niewolności oraz Nasza choroba. Kilka z nich zostało opisanych jako bestsellery. Zasiada w Komitecie ds. Sumienia przy Muzeum Holokaustu Stanów Zjednoczonych. Jest również członkiem Rady Stosunków Międzynarodowych.
Igor Shchupak
Dyrektor Ukraińskiego Instytutu Badań nad Holocaustem „Tkuma”, wicerektor Międzynarodowego Pedagogicznego Instytutu „Beit Chana” (Ukraina), członek Rady dyrektorów UJE (Kanada), członek Ukraińsko-Niemieckiej Komisji Historyków.
Ada Willenberg
Krystyna (Ada) Willenberg (z domu Lubelczyk) jest wdową po Samuelu Willenbergu, który uciekł z obozu zagłady w Treblince. Sama Ada Willenberg uciekła z getta warszawskiego. Od 1950 r. mieszka w Izraelu. Ada Willenberg jest autorką książki „Skok do życia”.
Stanisław Zalewski
Aresztowany przez Niemców w wieku zaledwie 18 lat, przeszedł przez obozy Auschwitz-Birkenau i Mauthausen. Obecnie pełni funkcję prezesa Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych.
Bardziej wskazane byłoby, żeby Międzynarodowa Rada zajmowała się
historią KL Auschwitz i upamiętnieniem ofiar tego obozu,
a nie współczesną polityką.
Ze strony PMAB: „W innej uchwale Międzynarodowa Rada Oświęcimska wezwała władze państwowe i samorządowe do zatrzymania haniebnych prób fałszowania prawdy historycznej w bezpośrednim otoczeniu Miejsca Pamięci w Jedwabnem, które przeczą rzetelnym ustaleniom historyków, w szczególności tym dokonanym przez Instytut Pamięci Narodowej w ramach zakończonego śledztwa.”
Już samo określenie „Miejsce Pamięci” używane także w odniesieniu do byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz można uznać za metodę fałszowania wiedzy o przeszłości.
Czy władze państwowe i samorządowe powinny zajmować się rozstrzyganiem sporów pomiędzy historykami? W jaki sposób? Zakazując przypominania o niemieckiej odpowiedzialności także za zbrodnie w Jedwabnem? Przecież także śledztwo wykazało niemiecką odpowiedzialność. W jeszcze szerszym zakresie ustaliły ją badania przeprowadzone przez min. Pana Marka Jana Chodakiewicza. Porównanie jego pracy z książką Pana Jana Tomasza Grossa pozwoli każdemu wysnuć wnioski na temat przyczyn i przebiegu mordu w Jedwabnem Ale to nie władze, jak chce MRO, mają mówić obywatelom, które opracowanie jest rzetelną analizą licznych źródeł, a które tekstem publicystycznym, a nie naukowym. Warto też przypomnieć, że raz przyjęte ustalenia nie są niepodważalne, a historycy nie mogą kontynuować badań ze względu na bezzasadny zakaz ekshumacji.
Jeszcze ciekawszy jest ten fragment relacji z posiedzenia MRO: ” Rada przyjęła także uchwałę:
„- Biorąc pod uwagę, że współczesna wiedza historyczna o Zagładzie obejmuje nie tylko obozy śmierci, lecz także liczne rozproszone zbrodnie na Żydach oraz Romach i Sinti, w tym masowe egzekucje, pogromy i likwidacje gett;
– uznając, że miejsca masowych mordów na Żydach oraz Romach i Sinti stanowią integralną część światowego dziedzictwa historycznego i wymagają skutecznej ochrony;
– wyrażając najgłębsze zaniepokojenie przypadkami prób zafałszowania prawdy historycznej w tych Miejscach Pamięci i ich bezpośrednim otoczeniu;
Międzynarodowa Rada Oświęcimska
– apeluje o zapewnienie pełnej i skutecznej ochrony tym Miejscom, zarówno oznaczonym, jak i jeszcze nieoznaczonym, a także ich bezpośredniemu otoczeniu;
– wzywa władze państwowe i samorządowe RP do podjęcia zdecydowanych działań w celu zapobieżenia fałszowaniu pamięci w tychże Miejscach i ich otoczeniu;
– podkreśla konieczność ścisłej współpracy z przedstawicielami społeczności żydowskiej i romskiej oraz instytucjami zajmującymi się ochroną dziedzictwa i pamięcią w celu wypracowania spójnego systemu ochrony Miejsc Zagłady.”
I tu mamy wezwanie do władz by ustalały kto ma rację w historycznych sporach – nie przypominam sobie stosownego wezwania MRO w odniesieniu np. do głośnej ostatnio publikacji Pana Grzegorza Rossolińskiego Liebe. Czy dlatego, że należałoby je skierować do władz „największego Darczyńcy”? A może to „największy Darczyńca”, który pozostawił na ziemiach polskich tak ponurą spuściznę, powinien ponosić koszty działań, o które apeluje MRO?
MRO (i nie tylko) zdaje się też zapominać, że ofiarami Zagłady byli także Polacy. O nich liczne instytucje zajmujące się (przynajmniej deklaratywnie) badaniem i popularyzowaniem wiedzy o Zagładzie zapominają. Ściślej – przypominają w kontekście, w którym powinny przypominać o Niemcach, a nie o nazistach. Ostatnie (na ten moment) wpisy na kontach X fb Auschwitz Exhibition dotyczą członka załogi „nazistowskich obozów”.
Czy MRO, kontynuując swoje zaangażowanie, zaapeluje do PMAB i firmy Musealia by nie fałszowały historycznej prawdy?
A jak tam ludob*jstwo w Palestynie i Libanie? Jak wojna wywołana na bliskim wschodzie? Jak prześladowania chrześcijan? Kiedy Netaniachu stanie przed MTK? O takich sprawach cisza? Nie dobra jest to mówić?