Na skrzyżowaniu Dąbrowskiego i Piłsudskiego pojawiły się nowe żółte bariery przy przejściu dla pieszych. Mają skłonić pieszych i rowerzystów do zwolnienia i rozejrzenia się przed wejściem na pasy. Problem w tym, że wielu mieszkańców po prostu je omija — po trawie, z boku ogrodzenia — zamiast korzystać z wyznaczonego przejścia.

Skrzyżowanie, które nie daje spokoju

Trudno o miejsce bardziej symptomatyczne dla problemów ruchu na Starym Mieście. Dąbrowskiego to jeden z głównych traktów centrum Oświęcimia, a Piłsudskiego, jako ulica podporządkowana, wpada w niego bez sygnalizacji świetlnej — jest tylko przejście dla pieszych, oznakowanie i dobra wola kierowców. To właśnie ten brak świateł, w połączeniu z natężeniem ruchu na Dąbrowskiego, od dawna sprawiał, że okoliczni mieszkańcy nie czuli się tu w pełni bezpiecznie.

Piesi narzekali na kierowców, którzy wjeżdżając z Dąbrowskiego na Piłsudskiego, nie zwalniali przy przejściu. Kierowcy z kolei mieli swoją listę żalów: rowerzyści i użytkownicy hulajnóg elektrycznych, przejeżdżający przez pasy w pędzie, choć przepisy nakazują zejście z jednośladu. Każda ze stron miała swoją wersję tej samej historii — i każda miała trochę racji.

Odpowiedź: żółta bariera

Rozwiązanie, które się pojawiło, jest proste do bólu — fizyczna przeszkoda ustawiona po stronie chodnika, mająca skłonić pieszych i rowerzystów do zwolnienia tam, gdzie wcześniej same znaki i pasy nie wystarczały. Bariery zwężają dojście do przejścia, kierując ruch w jeden, wąski punkt. To zmusza do chwili refleksji, do świadomego wejścia na jezdnię zamiast automatycznego kroku w biegu — szczególnie ważnego tam, gdzie nikt nie zatrzyma ruchu czerwonym światłem. To też rozwiązanie tańsze i szybsze niż budowa pełnej sygnalizacji — łatwe do wdrożenia, choć, jak się okazuje, niekoniecznie tak skuteczne, jak zakładano.

W praktyce miasto zderzyło się z czymś, co inżynierowie ruchu znają od dawna — z ludzką pomysłowością w omijaniu przeszkód. Wystarczy spojrzeć na trawę po obu stronach nowego ogrodzenia, wydeptaną już na tyle wyraźnie, że trudno ją pomylić z przypadkowym śladem. Część pieszych, zamiast czekać na wąskie przejście, po prostu je obchodzi.

Bezpieczeństwo czy iluzja bezpieczeństwa?

W tym miejscu warto się zatrzymać na dłużej. Bo pytanie, które się nasuwa, jest szersze niż jedno skrzyżowanie: czy fizyczne bariery rzeczywiście rozwiązują problem, czy tylko przesuwają go w inne miejsce? Odpowiedzi nie trzeba szukać w żadnych statystykach — wystarczy spojrzeć pod nogi, na wydeptaną trawę po bokach ogrodzenia.

Jest coś głęboko frustrującego w tym, że ostateczną cenę za nieodpowiedzialność części kierowców, rowerzystów i użytkowników hulajnóg płacą ci, którzy nigdy nie łamali żadnych zasad. Piesi, którzy zawsze uważnie rozglądali się przed wejściem na pasy, teraz muszą dodatkowo znaleźć wąską furtkę w metalowym ogrodzeniu. Codzienna trasa, która kiedyś była linią prostą, stała się małym slalomem.

Rodzi się bowiem wątpliwość, czy da się zaprojektować miasto na tyle bezpieczne, że nie trzeba w nim grodzić każdego niebezpiecznego miejsca. Czy może barierka jest po prostu łatwiejsza do postawienia niż zmiana nawyków kierowców i pieszych?