Biuro poselskie posła Przemysława Wiplera (Nowa Nadzieja, Konfederacja) złożyło sześć wniosków o udostępnienie informacji publicznej w sprawie budowy ogrodzenia wokół terenu byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz II-Birkenau w Brzezince. Mieszkańcy, wśród których zebrano ok. 1800 podpisów sprzeciwu, pytają m.in. o wizualizacje i podstawę prawną inwestycji.
Co planuje Muzeum. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau zamierza w latach 2026–2028 postawić ciągłe ogrodzenie z paneli o wysokości trzech metrów wzdłuż ulicy Ofiar Faszyzmu i ulicy Leśnej w Brzezince, wraz ze słupami, monitoringiem i oświetleniem. Szacowany koszt inwestycji to około 4 mln zł. Muzeum powołuje się na pozwolenie na budowę wydane w 2016 roku. Według doniesień prasowych, przeciwko inwestycji w obecnym kształcie zebrano petycję z ok. 1800 podpisami mieszkańców.
Sześć pytań bez odpowiedzi. Wnioski dotyczą dokumentów, których do tej pory nie przedstawiono publicznie:
- czy pozwolenie na budowę z 2016 roku nadal obowiązuje — zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta w ciągu trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna;
- wizualizacje planowanego ogrodzenia i jego przebieg na mapie w odniesieniu do zabudowy mieszkaniowej;
- dane o ruchu zwiedzających i o incydentach na poszczególnych odcinkach granicy, uzasadniające zasięg inwestycji, oraz analizę wariantów alternatywnych;
- podstawę prawną umowy z 18 sierpnia oraz numer uchwały Rady Gminy Oświęcim zezwalającej na darowiznę — komunikat wojewody nie wskazuje żadnej podstawy prawnej, a zbycie nieruchomości gminnej wymaga zgody rady gminy;
- wykaz nieruchomości objętych dalszymi etapami pozyskiwania gruntów. Komunikat wojewody mówi o „pierwszym etapie”, a wniosek dyrektora Muzeum dotyczył — zgodnie z treścią komunikatu — „nieruchomości” w liczbie mnogiej. Nie ujawniono, czy są wśród nich działki prywatne;
- czy inwestycja była przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko i czy zgłoszono ją Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Zarzuty wobec procedury. Biuro poselskie podkreśla, że nie kwestionuje konieczności ochrony miejsca pamięci — wskazuje, że część mieszkańców Brzezinki to potomkowie osób, które zginęły w obozie. Zastrzeżenia dotyczą sposobu prowadzenia inwestycji: mieszkańcom nie przedstawiono wizualizacji planowanego ogrodzenia, danych o liczbie zwiedzających ani o incydentach uzasadniających jego przebieg, ani analizy rozwiązań alternatywnych. Mieszkańcy wskazują odcinki graniczne bez zabudowy, na których — ich zdaniem — grodzenie budzi wątpliwości co do zasadności kosztu.
Dalsze kroki. Wnioski o informację publiczną trafiły do: wojewody małopolskiego, starosty oświęcimskiego, wójta gminy Oświęcim, Muzeum Auschwitz-Birkenau, małopolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie. Urzędy mają ustawowe czternaście dni na odpowiedź. Biuro poselskie zapowiedziało publikację wszystkich uzyskanych odpowiedzi, a także informacji o instytucjach, które nie odpowiedzą w terminie.
Sprawa budowy ogrodzenia wokół terenu Muzeum rozgrzała emocje mieszkańców gminy Oświęcim, wśród których — jak wskazuje liczba podpisów pod petycją — nie brakuje głosów nieprzychylnych planowanej inwestycji w jej obecnym kształcie.