Upał powyżej 30°C grozi udarem cieplnym, odwodnieniem i przegrzaniem. Sprawdź, jak chronić siebie, dzieci, seniorów i zwierzęta. Najgroźniejsze godziny to 15:00–18:00, nie południe.
Jak przeżyć upał bez szwanku? Praktyczne porady dla całej rodziny – od dzieci po seniorów i zwierzęta
Kiedy upał staje się niebezpieczny?
Upał następuje, gdy temperatura przy powierzchni ziemi przekracza 30 stopni Celsjusza. Wbrew powszechnemu przekonaniu – najwyższe temperatury występują między godziną 15 a 18, a nie w południe. Największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12:00–13:00.
Wysokie temperatury mogą prowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego – stanów zagrażających zdrowiu i życiu. Ich objawy to zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, przyspieszony puls i oddech. Upał wpływa też na układ nerwowy – powoduje ospałość, zdenerwowanie i spadek koncentracji, co jest szczególnie niebezpieczne za kierownicą.
Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój, silne pragnienie lub ból głowy – zadzwoń pod numer alarmowy 112 i przenieś się w chłodne miejsce.
Podstawowe zasady ochrony przed upałem
W ciągu dnia trzymaj okna i żaluzje zamknięte – szczególnie po stronie nasłonecznionej. Otwieraj je nad ranem i w nocy, gdy temperatura jest niższa. Noś lekką, przewiewną odzież z naturalnych tkanin w jasnych kolorach.
Unikaj skrajnych zmian temperatury – nagłe wyjście z klimatyzowanego pomieszczenia na silny upał może wywołać szok termiczny, zwłaszcza u dzieci i seniorów. Ogranicz przebywanie na słońcu do maksymalnie 2 godzin dziennie, stosując kremy z filtrem SPF. Unikaj forsownego wysiłku fizycznego między 15 a 18, gdy temperatura jest najwyższa.
Jadąc samochodem, rób częste przerwy w zacienionych miejscach.
Nawodnienie i dieta
Pij dużo wody – najlepiej niegazowanej. Sięgaj po lekkie posiłki oparte na owocach i warzywach. Unikaj potraw tłustych, smażonych i wysokokalorycznych. Zrezygnuj z alkoholu – sprzyja odwodnieniu.
Uwaga: upały sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli. Unikaj potraw z surowych jajek i często myj ręce.
Dzieci – szczególna ostrożność
Dzieci podczas upałów powinny pozostawać w domu. Jeśli wyjście jest konieczne – ubierz dziecko w lekką, jasną odzież z nakryciem głowy, chroń wózek parasolką nawet w cieniu. Podawaj letnie (nie zimne!) napoje – wodę, herbatki owocowe lub ziołowe, soki. Kąp dziecko w letniej, nie zimnej wodzie.
Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dziecka w zaparkowanym samochodzie – temperatura w nagrzanym aucie może przekroczyć 50–60 stopni Celsjusza.
Seniorzy – leki i ryzyko
Seniorzy powinni unikać wychodzenia z domu podczas upałów. Jeśli wyjście jest niezbędne – koniecznie w nakryciu głowy. Osoby starsze przyjmują zazwyczaj wiele leków – podczas odwodnienia ich stężenie w organizmie może niebezpiecznie wzrosnąć. Konieczne jest monitorowanie samopoczucia i kontakt z lekarzem w sprawie wpływu leków na termoregulację.
Zwierzęta też cierpią w upale
Nie zostawiaj zwierząt w samochodzie na słońcu – narażasz je na śmierć. Psy nie mają gruczołów potowych i regulują temperaturę ciała przez dyszenie. Zadbaj o stały dostęp do świeżej wody i cień.
Kremy z filtrem – jak stosować skutecznie?
Wybierając krem z filtrem, pamiętaj, że SPF 15–25 to ochrona wysoka, SPF 30–50 bardzo wysoka, a SPF powyżej 50 to ochrona ultra wysoka. Nanieś krem przed wyjściem na słońce – około 6 łyżeczek na ciało dorosłego człowieka. Powtarzaj aplikację po spoceniu, pływaniu lub wytarciu ręcznikiem. Kosmetyki z filtrem zmniejszają ryzyko poparzeń, ale nie zapewniają pełnej ochrony.